Халқымыздың мақтанышы, ұлтымыздың өнегесі – кешегі Роза Бағланова, Бибігүл Төлегеновалардың ізін жалғап келе жатқан «қос Майралардың» сіңлісі Индира Расылханның да киелі сахнада еңбек етіп, жұртына жанды дауыспен ән салып жүргеніне біраз жылдың жүзі болды. Әдемі даусымен дәстүрлі ән айтып, эстрада жанрында өзіндік қолтаңбасы қалыптасқан талантты әнші, асыл ана, сүйікті жар Индира Расылхан қазіргі таңда Астана қаласындағы Қазақ Ұлттық өнер университетінің вокал бөлімінің оқытушысы.
– Индира, мәртебеңді өсіріп жүрген өнеріңе саяхат жасап көрейік. Сен айтатын әндер неліктен мұңлы, сағынышқа толы. Әсіресе, «Сүйіктім, лағындайсың киіктің» деп келетін ән жолдарында «Жүрегім, соғады сен деп білемін. Тапсаңшы өзің бір емін» деп сарғаясың. Қайырмасында «Қимаймын, қимаймын. Дүниеге сенсіз сыймаймын. Әнімді саған сыйлаймын» деп, ұйықтап жатқан жүректі оятасың. Көрермен ретінде біз білетін Индира отбасында аса бақытты әйел емес пе. Егіз қызыңды, жалпы төрт құлыныңды мәпелеп өсірген анасысың. Асқар есімді азаматтың асыл жарысың. Сөйте тұра, лирикалық әуендерге ғашықсың...
– Бұл ойыңызбен келісемін. Шырқап жүрген әндерімнің жүректі шаншытып, жылататынын білемін. Кім-кім де табиғатына жақын әндерді тыңдайды ғой. Кейде ойға батып, неге осындай сағынышқа толы әндерді таңдайды екенмін деп өзіме сұрақтар қоямын. Меніңше, жүрегімнің түпкірінде ешкімге айтып жеткізе алмайтын махаббат сезімі бар секілді. Лириканы екінің бірі түсіне алмайды. Музаны көбісі қабылдай алмайды. Адамдардың бәріне жетпей жататын іңкәр сезімді, ғашықтық сырын, шынайы махаббаттың бар екенін осындай әндерім арқылы жеткізгім келеді, ұқтырғым келеді. Шынымды айтсам, адамдарды бір-бірінен алалап, бөлмеймін. Бәрін жақынымдай, туысымдай қабылдаймын. Бауырмалмын. Бәрін аяймын. Жүрегім мейірімге толы. Сәби көрсем елжіреп, еріп кетемін. Содан шығар, махаббатқа, адамгершілікке арналған өлең жолдарын іздеп жүріп оқимын. Даусымды көтеріп, айқайлап ән сала алмайды екенмін. Бірде өзімді тексердім, сырттай бақылап, сынақтан өткіздім. Лирикалық, сызылтып салатын сырлы әуендерге даусымның лайық екенін, жанымның жақын екенін ұқтым. Сондықтан репертуарымда танымал ақындардың өлеңдеріне жазылған көптеген композиторлардың «Мұңайма», «Сен мен үшін» «Сағыныш», «Беу, құрбым–ай», «Апа-ау», «Махаббатты сезіну», «Қимаймын», «Япырай» секілді әндері өте көп.
– Жамбыл бабамыздың жерінен жаралған перзент екенсің. Туған өлкең, ата-анаң туралы білсек.
– Әкем Расылхан қазір алпыстың төртеуіне келді. Анам Жұпаргүл алпыстың екеуіне толды. Анамның керемет дауысы бар. Жас кездерінде әке-шешемнің музыкалық сауаты өте мықты болған. Анам орыс тілінің мұғалімі. Әкем өмір бойы үлкен оқу орындарында қызмет атқарды. Жамбылдағы елге сыйлы зиялы қауымның бірі. Мен осындай отбасында туған үйдегі үш қыздың кенжесімін. Әкем кішкентай күнімізден бізді мәдениетті жүріп-тұруға тәрбиеледі. Әсіресе, мені өнерге баулып өсірді. Арқаңды тік ұста, ертең сахнада жүресің, саған жұрттың бәрі қызығып қарау керек дейтін. Атам Ордабек маған алты жасымнан домбыра тартуды үйретті. Әжем Ырысбике мен анам Жұпаргүл қыз бала таза, әдемі болу керек деп сұлулыққа баулыды. Мен осындай керемет жандардан тәлім-тәрбие алып, жылы ұяда еркелеп өсіп-өндім.
– Әрине, қазір екінің бірі әнші болып жатқанда өзіңді өнер жолында мойындату оңай шаруа емес. «Жас қайың», «Ғажайып түс», «Сезім сыры» секілді көптеген әндерің клипке айналды. Жанұялы жан ретінде осының бәріне қалай үлгересің? Бәсекелестерің көп пе?
– Адамның бойындағы кәсібіне, талантына қарай, Алла тағала бір күш-қуат береді. Қыруар шаруаға қалай үлгеріп жүрмін деп кейде өз-өзіме таңқаламын. Жүрегімде «Жаратқанның берген талантын, осы өнерімді тоқтатпасам екен, халқыма жақсы жаңа әндерді ұсынсам екен, көрерменнің көңілінен шықпасам қайтемін, ел-жұртым ұмытып қалмаса жарар еді» деген қорқыныш әрине болады. Кішкентай қызымды босанған сәтте көңілімде қорқыныш басым еді. Бөпем үш-төрт айға толмай сахнаға шығып кеткен кездерім де болды. Осының бәрі Алланың маған берген күш-қуаты болар деп ойлаймын.Біреуді күндеп, көре алмайтындарды түсінбеймін. Ондай күншілдердің қатарында жоқпын. «Кең болсаң, кем болмайсың» деген, әріптестеріме құшағымды жайып, ниетімнің түзулігін сездіріп жүремін. Бәрімен сәлемім түзу. Ешкімді бәсеке көрмеймін. Бірақ та бәсеке болған жерде ғана өсіп-жетілу болады. Біреудің жасап жатқан дүниесіне, жұмысына қарап қызығатыным рас. Маған да неге осылай жасамасқа, мына әнді басқа стильде орындап көрейінші деп жұмыстанамын, ізденемін. Әншілер бір-бірінің шығармасымен хабардар болуы тиіс. Себебі, бір нәрсе қайталанып қалса плагиат. Ұқсас әнді орындау, өзгенің әнін қайталау ұят қой! Халыққа жалықтыратын нәрсе керек емес. Көрерменге адал қызмет етуге тиіспіз. Теріс пікір туғызудан аулақ болған жөн. Сол себептен мұны бәсекелестік деп айтпаймын, бәсекелестік қызғаныштан болатын нәрсе.
– Тұрсынбек Қабатовтың «Жұлдызды шаңырақ» жобасына қатысқаныңды көріп, жанұяңа сырттай тәнті болдым. Егіздеріңіз Айдина мен Дарина қазір нешеде? Ұлыңыз Аслан, кенжеңіз дәл қазір Оралға еріп келген Раяна. Неліктен Дарина мен Раянаға осы есімді таңдадыңыз?
– Мен 21 жасымда отбасын құрдым. Егіз қыздарымды 24 жасымда босандым. Балаларыма өзіме ұнамайтын, мағынасы жоқ аттарды қойғым келмей, Айдина мен Даринаның есімдерін бір ай іздедім. Діни кітаптарды оқыдым. Жаратушы Аллада сегіз жәннәт бар екен. Сегіз жәннәтының бірінің ішіндегі тастың аты – Жәннәтіліайдын. Қызым Айдинаның түпкі есімі негізінде тастың атауымен ұйқас. Ал жетінші жәннәттағы тастың аты – Дариннахар. Дарина деген есім содан шыққан болатын. Раяна жәннәттағы бұлақтың басының аты.
Отағам Асқар көп сөзге жоқ. Азаматым орысша сөйлейді. Сол себептен қазақы ортада көп сөйлемейді. Асқардың мықтылығы шығар, өзім де қазір орыс тіліне бұрынғыдан да жетікпін. Отбасы болып, шаңырақ құрғанымызға 17-18 жыл болып қалды. Тұңғыш қызым Шапағатты 1998 жылы босанып едім. Өкінішке орай, бір жас та, екі айында жоғалтып алдым. Көз тиген болар, өзі сүп-сүйкімді балапан еді. (Мұңайып, төмен қарады).Сол кезде қатты қиналдым. Бірақ, көктегі бір Аллаға өзің бердің, өзің алдың деп мойынсұндым. Сабырлы болуға тырыстым. «Сабыр түбі сары алтын» деген, Жаратушы Ием жанымды гүлдендіріп, егіз қызды сыйлады. Егіздердің бұйыруы да Алланың қалауымен ғой. Қос бірдей сәби құрсағыма қатар біткенде қуанышымда шек болған жоқ. Сол кезде басқа үлкен әлемде жүргендей сезіндім. Алғаш рет егіздерімді қолыма ұстаған сәтте тіптен бақытты әйелге айналдым. Тура төрт ай ұйқы көрмедім. Өйткені, бір сағат сайын біреуін, сосын екіншісін емізесің. Тағы да қайталап айтайын, әкемнің асыл анасы Ырысбике әжем мен анам Жұпаргүл бөпелерімді бағып-қағысты. Аналарымның көмегі көп тиді. Егіз баланы өсіру, уақтылы жаялығын ауыстырып, тамағын беру оңай шаруа емес. Сол кезде әжем: «Мына қызың саған жақын болады. Мұның сенімен қаны бір» деп жиі айтатын. Өзім таңқалушы ем. Қызымның қанының қандай топқа жататынын дәрігерлерден бұрын әжем дәл тауып айтты. Шынында да қазір Даринам менің жаныма жақын. Әжемнің болжамы дөп түсті. Ал Айдинам әжесінің қызы. Дүниеге егіз әкелу үлкен бақыт екен! Одан соң ұлымыз Аслан көрінді. Оралға еріп келген Раянам қазір үш жастан асты. Осы сапарға менімен бірге келген Әсет Әбуов деген шәкіртім қыздарымды бағысып, көмектесіп тұрады. Әйтпесе, бала жетектеп сахнаға шығу, гастролдерде болу өте қиын. Қазір мен Астана қаласында тұрып жатырмын. «Шабыт» атты өнер студиясында дәріс беремін. Жұмысым қауырт. Жанұям әзірге Алматыда тұрады. Себебі, егіз қызымыз тоғызыншы сыныпты бітіріп жатыр. Олардың мектеп бітіруін күтіп жүрміз.
– Намазға жығылады екенсіз. Ақпарат құралдарынан оқып-білдім. «Кез келген жетістігіміз – Алланың ризығы» депсіз. Дінге келуіңізге нендей жағдай себеп болды. Бес уақыт намаз оқуға қалай үлгересіз? Естуімше, Алтынай, Қарақат, Әйгерім тағы басқа әншілер намаз оқитын көрінеді. Бұл, бір-біріңізге еліктеу ме, әлде имандылыққа бет бұру ма?
– Еліктеу деп айтуға болмас... Бәрі де Алланың қалауымен, бұйрығымен болатын нәрсе. Мен қашанда Аллаға мың да бір шүкіршілік етемін. 18 жасымда күйеуге шықпай тұрып, «Болашақ ұрпағымды қалай тәрбиелеймін» деген ойымда үлкен сұрақ болды. Айналадағы түрлі жайттарды көріп, естігенде балаларым не істейді екен деп ойлайтынмын. Бір күні үлкен кісілерден осы жайлы сұрағанымда, Ислам діні ұл-қызыңды тәрбиелейді, дінге бет бұр деді. Сол арқылы Ислам әлеміне келдім. Алланы тану мақсатында, бала-шағамды тәрбиелеу мақсатында ұрпақтарымның салиқалы болып өсуіне көкейімде жүрген сұраққа жауап тапқан секілдімін. Пайғамбардың өмірбаяны жайлы жазылған кітаптарды көп оқимын. Бұл жайлы айтуға жасқанбаймын. Қазір білгенімді айтпасам, ертең маған зияны тиюі мүмкін. Неге айтпадың деген сұрақ тууы мүмкін. Бұл бағытта ешкімнің көңіліне күдік туғыздым деп ойламаймын. Намаз оқу да мұсылман халқының бес парызына жатады. Ал ашық аспан астында қара жамылып жүретіндер – күдік тудыратындар. Теріс ағымның жетегіне ілескендер. Қазіргі қоғамда дін арқылы бейбіт елімізді уландырғысы келетіндер, сол мақсатта жасалып жатқан әрекеттер бар. Өз басым еліміздің тыныштығын, сәбилеріміздің шат күлкісін бұзып, елдің бірлігі мен ынтымағын көре алмайтындарға қарсымын. Әр қазақтың жүрегінде имандылық, адамгершілік қасиеттер болу керек. Дін – адаммен өлшенбейді. Дін – адамның іс әрекетімен өлшенеді. Бір діннің ішінде 48 ғылым бар. Көптеген адамдар діннің түбіне дейін жете алмай жынданып кетуде. Мәселен, 48 ғылым Құранға сыйып тұр. Мұны да Жаратқанның бұйырғаны деп есептемеске болмайды. Адам өзінің өмірін қалай елестетеді, соған қарай өмір сүреді. Бұл менің жеке пікірім.
– Индира, сені бірде республикалық журналдың тілшісі «өзіңізді жұлдыз санайды екенсіз» деп сынапты. Шынымен де «жұлдыз» дегенді қалай түсінесіз? Сосын поэзияны сүйіп оқисыз ба, әлде прозаны ма?
– Мені әбден зерттеп алған екенсіз. (Жымиып күлді). Тағы да Пайғамбарымыздың айтқанына сүйенсек, «Кімде-кімнің жүрегінде шаңның тозаңындай тәкәппарлық болатын болса, жәннәттық болмайды» депті. Ал мен қарапайым пендемін ғой. Мынау жарық дүниеге бәріміз де уақытша қонақпыз. Түптің түбінде баратын жеріміз бір. Сонда мен жәннәтқа барғым келеді. Ойымды түсіндіңіз ғой. Кей жағдайда асығыс үйіңе бара жатасың немесе студияға. Алдыңнан екі-үш журналист шыға келіп, сұрақтар қояды. Жауап беруге уақыт жоқ. Нәтижесінде Индира Расылхан тәкәппар екен деген теріс пікір қалыптасады. Мен туралы әркім түрлі ой-пікірде болуы мүмкін. Оған таңқалмаймын.
Поэзия мен проза жанрын өте жоғары бағалаймын. Екеуі де ақын-жазушылардың түнді таңға ұластырып жазатын шығармасы. Жаныма поэзия жақын. Өлең кітаптарды көп оқимын. Мұқағали мен Фаризаның, Тұманбайдың өлеңдерін жатқа білемін. Поэзияның тілін екінің бірі түсінбейді. Ал мен кішкентай кезімнен өлең жаттағанды ұнаттым.
 – Шығармашылық ортада жанашырыңыз көп пе? Өнерде кімдерді аға-апа деп сыйлайсыз, кімдерді өнеге тұтасыз?
– Көбінесе Майра Ілиясованы өнеге тұтамын. Майра апайдың алған атақ- дәрежесінің өзі оңайлықпен тез арада келе қойған жоқ. Талай қиындықтардан өтті. Өсуіне кедергілер көп болды. Апайым маған үнемі дұрыс жолды көрсетіп отырады. Үнемі ақылын айтып, кеңесін береді. Сол секілді Жеңіс Ысқақованы жаныма жақын тұтамын. Барды бар деп, жоқты жоқ деп кесіп-пішетін Жеңістің тура мінезін, қайраткерлігін жақсы көремін. Мені Жеңіс те ылғи сахнадан көріп жүреді. Сахналық көйлектерім ұнамаса, әндерім көңілінен шықпай жатса, ойын бүкпесіз білдіреді. Шын дос жылатып айтады демей ме. Осы әпкелерімнің пікіріне құлақ түремін.
– Қазір әу деп ән салғанның бәрі атақ алғыш болып кетті. Кешегі жас әнші бүгін сахнаның жарық жұлдызына айналды. Өнерде жиі кездесіп тұратын кейбір әділетсіздіктерге қынжылатын шығарсыз іштей болса да.
– Бұл ойыңызға жүз пайыз келісемін. Ал мен үшін ең үлкен атақ – «Индира Расылханның эстрада әншісі болғаны!». Дәл осы атаққа жететін ештеңе жоқ. Майра апамыз секілді атақ-даңққа жетуім үшін әлі де еңбектенуім керек. Маған атақ алу әлі ерте. Бұйыртса, қырыққа енді толамын. Әріптестерімнің алған атақтарына қызғанышпен қараған емеспін. Әр марапат өзінің жолымен, адал еңбекпен келеді. Сондықтан атақ алуға асықпаймын. Көбірек концерт беріп, жаңа әндермен репертуарымды байытып, Индира Расылхан бола түсуім керек. Рас, соңғы кезде атаққұмарлар көбейіп барады. Бәлкім олардың жасаған еңбектері бар шығар. Сол әншілерді тыңдаған халықтың санын есептеп, бағалайтын шығар. Кейде өмірдің ағымына байланысты жасаған еңбек ескеріле бермейді. Бұл мәселе жөнінде көптеген ойлар айтуыма болады. Бірақ та менің ішім тар емес. Бұйырған ырыздықтың қашпайтынына, өз уақытында сәнімен келетініне сенімдімін. Халық қаламайтын, бағаламайтын, маңдай теріңмен еңбек етіп алмаған атақтың аты да, даңқы да қысқа болмай ма?! Өнерпаз жандар осы мәселені ескерсе екен деймін.
– Сонымен, Индира ханымның өмірдегі мақсаты, ұстанымы не? Ұлттық болмыс, ұлттық намыс, ұлттық рең дегенді қалай түсінесіз?
– Мен үшін әрқашанда өнерімнен биік тұратын отбасым. Жанұям. Өнерімнен отбасым биік тұрады. Өмірдегі мақсатыма, ұстанымыма алдымен отбасымды қоямын. Себебі, шаңырағым тыныш болса, балаларым аман болса, отбасым түгел болса, «төбедегі келеді». Ырыздығым мол болады. Жаным жай табады. Отбасымның бар болғаны, жақсы болғаны – мен үшін үлкен бақыт. Кеше БҚМУ-дың студент-жастарымен кездескенімде отбасым жайлы көбірек айттым. Бірінші кезекте жанұя мәселесі тұруы тиіс. Өмір тез өтеді. Кейде қыздар жағы карьера қуып уақыт жоғалтады. Кейбір қыз-келіншектер өнер қуып, өз үйін – ошақ қасын ұмытып кетеді. Содан ажырасу басталады. Кейін опық жеп, өкінеді. Сондықтан, алдымен отбасын құрып, балалы-шағалы болып, ұрпақ тәрбиелеп, көбейтіп, көркейткен жөн. Алла нәсіп етсе, бұйырған өнер ешқайға қашпайды. Соңғы жылдары елордадан өнер мектебін ашқан едім. Осы мектебімді көркейтіп, Батыс Қазақстан аймағында да өнер ұяларын ашқым келеді. «Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деген, міне, көрдіңіз бе, осы несібенің бәрі де отбасымның, балаларымның ырыздығымен, солардың тілеуімен келіп жатыр. Бұған да іштей тәуба етемін, қолымдағы бар нәрсені қанағат тұтамын.
– Соңғы сауалым, Индира Расылханды бүгінгі қоғамда не мазалайды?
– Айтылатын шындық, айтылатын дұрыстық бүгінгі қоғамда айтылу керек деп ойлаймын. Мені қазір мазалайтын бір-ақ нәрсе – қазағымыз қазақы болмысымен қалса екен?! Келешек ұрпақтарымыз түп тамыры қазақ екенін мойындап, мақтан етсе екен?! Ақын Қадыр Мырза Әлі ағамыз «Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте» деді ғой. Ана тіліміздің қадірін арттырып, балаларымызға алдымен өз тілін біліп, құрметтеуді үйретсек, нұр үстіне нұр болар еді. Әйтпесе, қазір өз ұлтын менсінбей, батысқа еліктейтін жастар көбейіп барады. Олар үш тілді қатар білсін, ақпаратқа жақын жүрсін, бірақ ұлтының рухын биік ұстасын.
Еліміздің Тәуелсіздік алғанына, міне, 25 жыл болды. Осы Тәуелсіздіктің арқасында өз тілімде әнімді шырқап жүрген бақытты әншінің бірімін деп есептеймін өзімді. Еліме өнеріммен қызмет етуден шаршамаймын. Сондықтан еліміз, жұртымыз аман болып, қазақ өнерінің биіктерден көрінуін тілеймін. Өнеріміз өлмесін, өнеріміз өшпесін. Өнерімнің арқасында Ақ Жайық жеріне де келіп жеттім! Көбіне Атырау мен Ақтау қалаларына барушы едім. Енді Оралға да жиі келетін боламын. Өйткені, бұл жақта өзімді құшақ жая қарсы алатын ақ жарқын көрерменім бар, қамымды ойлап жүретін Сәуле «маматайым» бар. Концертіме де халық көп келді. Үлкен ғимарат көрерменге лық толды. Ендеше, Орал қаласының барша өнерсүйер жұртшылығына, азаматтар мен әпкелеріме шын жүрегімнен алғысымды айтамын және айта беремін. Аспанымыз ашық болып, жақсылығымыз көп болсын. Ән-жырымыз шырқала берсін.

Дәреже: 0.0/0


Қаралды: 122, Қосылды: 14.04.2016

Пікірлер 0








Біз Вконтакте
желісіндеміз

Сайттың жаңа дизайны ұнадыма?

Жауап бергендер: 814
Онлайн отырғандар: 20
Қонақтар: 20
Қолданушылар: 0
0:00 0:00
Saz-Alemi player